Gedwongen afzondering. Via Jeugd wil er van af. Hoe?

Via Jeugd doet mee aan het landelijk onderzoeksproject ‘Ik laat je niet alleen’  Middels dit project laat JeugdzorgPlus zien dat het kan: veranderen en vernieuwen ten behoeve van de rechten van het kind. Zowel bij Via Icarus als bij Via Almata zijn we hard aan het denken hoe het anders kan en moet. En dat blijkt soms ‘simpeler’ dan we denken.


Tijdelijke afzondering kan door plaatsing op eigen kamer met deur op slot, plaatsing in
time-out ruimte, plaatsing in leeggemaakte kamer of plaatsing in separeerruimte. Separatie (insluiting in een speciaal daarvoor bestemde kamer) is een ingrijpende maatregel die schadelijk en traumatiserend is. Daarom gaan we stoppen met separatie. Maar hoe doen we dat met elkaar ?

Binnen het onderzoeksproject ‘Ik laat je niet alleen’ werken we mee aan een nulmeting om toe te werken naar 50 procent minder separaties in eerste jaar en werken we uiteindelijk toe naar nul. In het project onderzoeken we de praktijk van gedwongen afzondering en andere vrijheidsbenemende interventies in de JeugdzorgPlus met het oog op het zoveel mogelijk verminderen en beëindigen daarvan. In het project werken we nauw samen met alle professionals en jongeren van JeugdzorgPlus organisaties. We ontwikkelen en toetsen een gezamenlijke omschrijving van gedwongen afzondering en onderzoeken alternatieven op basis van een literatuurstudie, onderzoeken, ervaringen van jongeren en gespreksrondes. Het boek van Tilly van Uffelen en Peter Dijkshoorn ‘Jij hebt de sleutel’ dat twee weken geleden is verschenen, werkt enorm inspirerend en motiverend bij dit proces.

En soms doen we het gewoon ter plekke anders!

Giovanni Coenen, directeur Via Icarus, werd gebeld door een collega. Een meisje ging uit haar plaat en liet zwaar agressief gedrag zien. Moest ze naar de time-out in afzondering? Een half jaar geleden was dat zeker het geval geweest: alarm indrukken en naar de time-out.

‘Ik was die dag aan het werk en had mijn hond meegenomen’, vertelde Giovanni, ‘ Ik werd gebeld of ik met mijn hond naar de groep kon komen om het meisje te kalmeren. Natuurlijk! Het meisje is met mijn hond gaan wandelen en ze werd weer helemaal rustig. Een klein maar toch ook groot voorbeeld hoe het ook kan. Je moet vertrouwen geven aan de jongeren én het personeel. Samen maken we de afweging wat goed is op dat moment en grijpen we niet direct terug op dat wat we zo gewend waren en wellicht in de protocollen staat.’

Op Almata is de werkgroep Fysieke weerbaarheid en de-escalerend druk bezig met het thema. In de eerste fase wordt de huidige situatie verkend en alternatieven voor en visie op afzonderen in kaart gebracht. In de tweede fase wordt een concreet plan gemaakt.  Als voorsprong daarop richt de groepsleiding van de Abel Tasman de afzonderingsruimte in als Sensory. Nynke Bijl: ‘Een moeder wiens zoon meer dan andere jongeren op de opvang verbleef, kwam bij ons op bezoek. Ik schaam me dan om de opvang zoals die nu is te laten zien. Dat moet anders. We hebben plannen om er een soort snoezelruimte van te maken. Zachte meubelelementen, licht in diverse kleuren en muziek die de jongere zelf in kan stellen. We noemen het de Sensory, net even een betere term en passend bij onze jongeren.’